حکایت غم‌انگیز کشتی‌ها

 

یکی از دردناک‌ترین روایت‌های تاریخ دهشتناک برده‌داری شرح شورش بردگان در کشتی‌ها است. انسان‌هایی که نمی‌خواستند میان ادرار و مدفوعشان در طبقه‌ی زیرین کشتی زنجیر شده باشند و چون حیواناتی به فروش برسند. اغلب این شورش‌ها به سرعت و با خشونت شدید سرکوب و لاشه‌های یاغیان به دریا پرتاب می‌شد. اما اسفناک‌ترین سرنوشت به زعم من در انتظار بردگانی بود که موفق می‌شدند کنترل کشتی - یا به سبک فیلم‌های هالیوودی کنترل سرنوشتشان - را در دست بگیرند. احتمالاً برای چند ساعت یا حداکثر چند روز شادیِ پیروزی و چشیدن دوباره‌ی طعم آزادی دوام می‌آورد. مردان و زنان آزاد و دلاور هیچ گاه راه خود را برای بازگشت به آفریقا پیدا نمی‌کردند. آنها اغلب پیش از ربوده شدن توسط سفید پوستان متمدن هیچ‌گاه از دهکده و منطقه‌ی خودشان خارج نشده بودند چه برسد به اینکه راه خودشان را در میان اقیانوس و امواج سهمگین به سمت خانه پیدا کنند و تجربه‌ی دریانوردی و هدایت کشتی‌های بادبانی بزرگی به سبک فرنگیان داشته باشند. آنها هیچ شانسی برای نجات نداشتند.
محال است بتوانیم اطمینان پیدا کنیم در ذهن آنها هنگامی که با استیصال به دنبال زادگاهشان در پهنه بیکران آب‌ها می‌پیمودند، چه می‌گذشت؛ از شورش خود پشیمان شده بودند یا با غرور، مرگ در دریا و همراه با آزادگی را به بردگی ترجیح می‌دادند؟ برای ما محال است بتوانیم با انصاف آنها را قضاوت کنیم. اطلاعات ما از آن شورش‌ها بسیار ناچیز است. شرح کوتاهی که از لابه‌لای روزنامه‌ها و گزارش‌های تاجران برده‌فروش بیرون کشیده شده است.

گم‌گشتگی و عاقبت تلخ، نتیجه قصورخودشان بود که از دریانوردی و جغرافیا چیزی نمی‌دانستند؟ تقصیر خودشان بود که بر ضعف و توانایی‌های خود آگاهی نداشتند و شورش را در موقعیتی ترتیب دادند که امکان موفقیتی موجود نبود یا اشتباهشان این بود که از نابه‌هنگامی و اتفاقی بودن شورش نترسیدند و طرح نقشه‌ای از پیش در دست نداشتند؟ اشکال از توسعه نیافتگی آفریقا بود؟ سرزنش شایسته‌ی پدران و اجدادشان است که آنها را در میانه‌ی تقابلی بزرگ بین تمدن سفید پوستان فرنگی ماهر و تمدن شفاهی و عقب مانده‌ی آفریقایی رها کرده بودند؟ گناه بر گردن سفید‌پوستان برده‌دار فرنگی بود که فقط به نفع خودشان فکر می‌کردند، قوی‌تر و توسعه یافته‌تر بوده و به کرامت انسانیِ جهانشمول و فراگیرِ قرن بیست و یکمی معتقد نبودند؟ یا که خشممان را متوجه اقیانوس کنیم که هم پهناور و سهمناک بود و هم سنگدل؟

 

  
نویسنده : امین بداغی ; ساعت ۸:۱٧ ‎ق.ظ روز جمعه ۱٥ خرداد ،۱۳٩٤
تگ ها : برده ، شورش